ΚΟΥΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ (ΚΟΥΒΑΣ) ΧΙΛΙΑΡΧΟΣ ΤΟΥ '21

Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Γεννήθηκε στην Περίστα στις 13 Νοεμβρίου 1902. Το φθινόπωρο 1906, ο πατέρας του μετανάστευσε στην Αμερική, για λίγα όπως λογάριαζε χρόνια, αλλά τα μεσολαβήσαντα γεγονότα δεν του επέτρεψαν την επιστροφή, παρά μετά το τέλος του Ά Παγκοσμίου Πολέμου (Ιούλιος 1919).Μεγάλωσε συνεπώς, κάτω από τη σκέπη τής μάνας του, που, αν και αγράμματη, κράτησε με συνέπεια επί 13 το δυσβάσταχτο βάρος του αρχηγού τής οικογένειας, και ανέθρεψε τα παιδιά της με υποδειγματική σωφροσύνη και αρετή. Ο Βαλαώρας φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Περίστας και πέρασε αριστεύοντας τις πέντε τάξεις του (Σεπ. 1908 - Ιούν.1913), με δάσκαλο τον φωτισμένο παπα-Κωτσαρέλη. Πήγε κατόπιν (Σεπ. 1913) στο Ελληνικό Σχολείο Πλατάνου, ψυχή και στυλοβάτης του οποίου ήταν ο Σωτήρης Κωτσόπουλος, ένας διαπρεπής εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τον Ιούνιο 1917 απεφοίτησε, δεύτερος στη σειρά, από το Ελληνικό Σχολείο και αμέσως ενεγράφη στο Γυμνάσιο Αγρινίου. Το απολυτήριο Γυμνασίου, με «λίαν καλώς», πήρε από το Δεύτερο Γυμνάσιο Πατρών (Ιούν.1921).Διψούσε για μάθηση, αλλά δεν υπήρχαν τα υλικά μέσα για ανώτερες σπουδές. Με την βοήθεια της μάνας του φυγαδεύτηκε μια νύχτα (Σεπ. 1921) για την Αθήνα, όπου ύστερα από αφάνταστες ταλαιπωρίες βρήκε επιτέλους το δρόμο προς την περιπόθητη επιστήμη. Σαν «απομηχανής Θεός», ο καθηγητής Σπύρος Παπανικολάου προσφέρθηκε να του βρει εργασία στο Αστεροσκοπείο Αθηνών (δόκιμος μετεωρολόγος, Οκτώβ.1921 - Δεκέμ. 1926). Μπόρεσε, έτσι, να εγγραφεί στην Ιατρική Σχολή τού Πανεπιστημίου Αθηνών (Οκτώβ.1921). Πέντε χρόνια αργότερα (Νοέμ. 1926) πήρε το πτυχίο του με «λίαν καλώς».
Αφού εργάστηκε για ένα διάστημα ως κοινοτικός ιατρός, έφυγε και πάλι, με δανεικά χρήματα, προς την Εσπερία (Μάρτ. 1929), όπου, επί 15 μήνες, παρακολούθησε ανώτερα μαθήματα στην Ιατρική Σχολή Παρισίων και στη Σχολή Υγιεινής και τροπικών νοσημάτων τού Λονδίνου. Το καλοκαίρι 1930 γύρισε στην Ελλάδα, αποφασισμένος να ιδρύσει μια πρότυπη Κλινική στην Περίστα, και να μείνει για πάντα στο χωριό. Περαστικός από την Αθήνα, πηγαίνοντας για το χωριό, έλαβε ένα πρωί, ξαφνικά την παραγγελία να συναντήσει τον Αμερικανό επιστήμονα Μarshall Balfour, που ακολουθούσε τότε το υγειονομικό κλιμάκιο της Κοινωνίας των Εθνών, αντιπροσωπεύοντας στην Ελλάδα την Rockefeller Foundation. O Balfour τον πείθει, τελικά, να συνεργαστεί στην προσπάθεια της ξένης αποστολής για την καταπολέμηση της ελονοσίας και την αναδιοργάνωση των υγειονομικών υπηρεσιών της χώρας.
Ακολούθησε γοργή εξέλιξις. Το Δεκέμβριο 1930 μπαίνει κατόπι εξετάσεων, στην Υγειονομική Σχολή, από όπου παίρνει το δίπλωμα ανωτέρων σπουδών Υγιεινής (Απρίλ. 1932). Αποσπάται κατόπιν στο Εργαστήριο Ερευνών Καβάλας και, εν συνεχεία, διορίζεται Διευθυντής τού Ανθελονοσιακού Σταθμού Δράμας (1933) και, το επόμενο έτος, Διευθυντής τού Σταθμού Ροδοδάφνης Αιγίου. Το Σεπτέμβριο 1934, με υποτροφία τής Rockefeller Foundation, εγγράφεται στη Σχολή Υγιεινής τού John hopkins University Βαλτιμόρης. Αποφοιτά τον Ιούνιο του 1936, με το ανώτατο δίπλωμα Doctor of Public Health, in Biostatistics. Με την επιστροφή του στην Ελλάδα, συνεχίζει μέχρι τέλους 1938, τη συνεργασία του με την Rockefeller Foundation, ενώ, παράλληλα, αναλαμβάνει τη διδασκαλία της Επιδημιολογίας και της Βιοστατιστικής, στους σπουδαστές της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών. Το 1939 ανακηρύσσεται παμψηφεί υφηγητής τής υγιεινής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τον ίδιο χρόνο (28 Οκτ. 1939) νυμφεύθηκε τη Φωτεινή Λαλαούνη, με την οποία απέκτησε τρείς θυγατέρες. Με την κήρυξη του πολέμου, επιστρατεύθηκε (Νοέμ. 1940) και υπηρέτησε επί πέντε μήνες, πρώτα στην Κέρκυρα και στους Αγίους Σαράντα, και ύστερα σε Στρατιωτικό Νοσοκομείο των Αθηνών. Τον Ιανουάριο 1943, συνεργάστηκε με την αποστολή τού Διεθνούς Κομιτάτου τού Ερυθρού Σταυρού, μέχρι τον Οκτώβριο 1944, όταν, με την αποχώρηση των Γερμανών, έφθασαν στην Ελλάδα οι πρώτες συμμαχικές αποστολές της ML. και της UNRRA. Διορίζεται τότε υποδιευθυντής του Υγειονομικού Τμήματος της UNRRA και κατόπιν (Ιούλιος 1945), προϊστάμενος της Υγειονομικής υπηρεσίας τής Greek War Relief, από την οποία και παραιτήθηκε τον Δεκέμβριο 1946. Υπηρέτησε, επίσης, στον ΟΗΕ επί 13 χρόνια και 9 μήνες (24 Οκτωβ. 1947 - 31 Ιουλ. 1961), όπου προήχθη μέχρι τού ανώτατου τεχνικού βαθμού. Όταν τελικά παραιτήθηκε, ο γεν. γραμματεύς Dag Hammarskjold, σε προσωπική του επιστολή, τόνισε την αξιόλογη συμβολή του Βαλαώρα στην επιτυχία τής δύσκολης, αλλά παγκόσμιας αποστολής του ΟΗΕ.
Γύρισε στην Ελλάδα (Αύγουστος 1961), τακτικός πια καθηγητής τής Υγιεινής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μαζί με τη μόρφωση εκατοντάδων κάθε χρόνο φοιτητών, έδωσε καινούργια ώθηση στη διδασκαλία τής υγιεινής και την επιστημονική έρευνα, μέσα στο Κέντρο Βιομετρικών Δημογραφικών Ερευνών, που ο ίδιος ίδρυσε (1962). Το συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει εκατοντάδες μονογραφίες, εισηγήσεις και άρθρα, που δημοσιεύθηκαν στην Ελληνική, Αγγλική και Γαλλική, και αρκετά συγγράμματα, με σπουδαιότερα την «Υγιεινή τού Ανθρώπου» (δύο εκδόσεις), τα «Στοιχεία Βιομετρίας και Στατιστικής», την «Υγιεινή τού Χωριού» (δύο εκδόσεις), τη «Δημογραφική Ιστορία τής συγχρόνου Ελλάδος», τον «Ελληνισμό των Ηνωμένων Πολιτειών» και άλλα.

ΠΗΓΕΣ

Αιτωλοακαρνανική και Ευρυτανική Εγκυκλοπαίδεια, τ.2^ος. Εκδότης-Διευθυντής

Συντάξεως: Ιωάννης Ν. Κουφός.

Ναυπακτιακά ΙΒ' (2001). Λόγιοι και Λογογράφοι Ναυπακτίας. Δ' Συμπόσιο

Ναυπακτιακής Λογοτεχνίας. Ναύπακτος 20-21 Οκτωβρίου 2000. Εταιρεία Ναυπακτιακών Μελετών, Αθήνα 2003.

Καψάλης Ευθ. Γιώργος: Προσωπικότητες της Ρούμελης. Αθήναι 1970.

Παπαθανασόπουλος Θανάσης: Περίστα Ναυπακτίας. Ιστορικά-Λαογραφικά.

Δεύτερος Τόμος. Εκδόσεις Μελέαγρος, Αθήνα 2003.

Ηλεκτρονική διεύθυνση: www.perista.net

Αρχίατρος του Ελληνικού Στρατού. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών^. αμέσως μετά την αποπεράτωση των οποίων κατετάγη ως ανθυπίατρος στον Στρατό. Συμμετείχε στους Βαλκανικούς πολέμους τού 1912-13, στον Ά Παγκόσμιο πόλεμο(1917-18) και στη Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-22). Αποστρατεύτηκε, τελικά, το 1925 με τον βαθμό τού αρχίατρου. Έκτοτε, εγκαταστάθηκε στην Πάτρα, όπου άσκησε την ιατρική ως φυματιολόγος. Εξελέγη πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Πατρών, και εν συνεχεία εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, καθώς τοποθετήθηκε ως διοικητικός διευθυντής σε μαιευτήριο της πόλης.

ΠΗΓΕΣ

Χασάπης Κ. Χρήστος: Αστακός. Ιστορικόν Βιογραφικόν Λαογραφικόν Λεύκωμα.

Συμβολή στην Ιστορία της Δυτικής Στερεάς Ελλάδος.

Φιλολογικό ψευδώνυμο του πεζογράφου Νίκου Μαυροσκότη. Κατάγεται από το Αιτωλικό. Γεννήθηκε στον Τίρναβο το 1912, όπου υπηρετούσε ο πατέρας του, ο μετέπειτα στρατηγός. Αποφοίτησε από τη Σχολή Ευελπίδων και πολέμησε στο Αλβανικό Μέτωπο, όπου τραυματίστηκε δύο φορές, καθώς και στην Αντίσταση. Στα Γράμματα εμφανίστηκε πολύ νέος, το 1927, με δημοσιεύματα διηγημάτων του στη «Φιλολογική Πρωτοχρονιά» τού Μαυρίδη, στο «Ρουμελιώτικο Ημερολόγιο» κι αλλού. Το 1948 τύπωσε το πρώτο του πεζογράφημα με τίτλο «Η πίπα του πατέρα μου», και το 1961 το μυθιστόρημα «Ο ιταλικός λόφος». Την ίδια χρονιά εξέδωσε και το θεατρικό έργο «Η επιστροφή των Αργοναυτών». Η πεζογραφία του χαρακτηρίζεται από  έναν διάχυτα άμεσο λυρισμό.

ΠΗΓΕΣ

Ανθολογία Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών. Ποιητές-Πεζογράφοι 1821-2002. Ένωση

Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών, Αθήνα 2002.