ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ Π. ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Αρματολός από τον Βάρνακα τής Ακαρνανίας. Διορίστηκε καπετάνιος Ξηρομέρου από τον Αλή-πασά. Στην Επανάσταση υπήρξε από τους πρώτους αγωνιστές τής δυτικής Ελλάδας. Το 1822, αναγορεύτηκε από τη Γερουσία τής δυτικής Ελλάδας σε αρχιστράτηγο. Μετά τη μάχη τού Πέτα (1822) και την πτώση του Σουλίου, απογοητεύτηκε και συντάχτηκε με τους Τούρκους. Το 1829 εμπιστεύτηκε σ' αυτόν ο Καποδίστριας να εκδιώξει τους Τούρκους από τη δυτική Ελλάδα, πράγμα που έκανε, απομακρύνοντάς τους από το Ξηρόμερο, το Μεσολόγγι και το Αιτωλικό.

ΠΗΓΕΣ

Μητρώο Πληρεξουσίων, Γερουσιαστών και Βουλευτών 1822-1935. Έκδοση Βουλής

των Ελλήνων. Διεύθυνση Διοικητικού Τμήμα Μητρώου Βουλευτών, Αθήνα 1986.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους: Η Ελληνική Επανάσταση, τ.ΙΒ. Εκδοτική Αθηνών,

Αθήναι 1975.

Αιτωλοακαρνανική και Ευρυτανική Εγκυκλοπαίδεια, τ.2^ος. Εκδότης-Διευθυντής

Συντάξεως: Ιωάννης Ν. Κουφός.

Dakin Douglas: Η Ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1823. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής

Τραπέζης, Αθήνα 1982.

Παπαγεωργίου Π. Στέφανος: Από το Γένος στο Έθνος. Η Θεμελίωση του Ελληνικού

Κράτους 1821-1862. Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2005.

Τσατσάνης Μιλ. Γεώργιος: Δυτικορουμελιώτες Αγωνιστές του 1821, τ.1. Εκδόσεις

Βεργίνα, Αθήνα 2005.

Γερολυμάτος Σπ.Γεράσιμος: Αγρίνιο.Δρόμοι που γράφουν ιστορία. Εκδόσεις

Δ.Μπακής, Αγρίνιο 2004.

Κόκκινος Α. Διονύσιος: Η Ελληνική Επανάστασις. Της Ακαδημίας Αθηνών. Τόμος

Πρώτος. Εκδοτικός Οίκος Μέλισσα, Αθήναι 1974.

Κολόμβας Νίκος: Αθανάσιος Ραζή-Κότσικας. Ο χαρισματικός Αρχηγός των

οπλοφόρων Μεσολογγιτών κατά την περίοδο της Εθνικής Παλιγγενεσίας (1821-1826). Διέξοδος. Κέντρο Λόγου & Τέχνης, Ιερή Πόλη Μεσολογγίου 2006.

Μήτσης Θ. Νίκος: Δήμος Σολλίου. Αγώνες και Θυσίες στην Επανάσταση του 1821.

Έκδοση Ένωση Αλυζίων Αιτωλοακαρνανίας. Με τη συμβολή του  Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος, Αθήνα 2005.

Μήτσης Θ.Νίκος: Η Κωνωπίνα στην Επανάσταση του 1821. Έκδοση Σύλλογος

Κωνωπινιωτών Ξηρομέρου «Οι Δώδεκα Απόστολοι» με τη συμβολή του Δήμου Μεδεώνος, Αθήνα 2007.

Μήτσης Θ. Νίκος: Αετός Ξηρομέρου. Ιστορικές επιφυλλίδες αλλοτινών χρόνων.

Έκδοση Σύλλογος των Εν Αθήναις Αετινών Ξηρομέρου με την αρωγή του Δήμου Μεδεώνος, Αθήνα 2008.

Διονυσάτος Γρ. Ιωάννης: Βραχώρι 11 Ιουνίου 1821. Οι Αθάνατοι Αγωνιστές. Αγρίνιο

2006.

Χασάπης Κ. Χρήστος: Αστακός. Ιστορικόν Βιογραφικόν Λαογραφικόν Λεύκωμα.

Συμβολή στην Ιστορία της Δυτικής Στερεάς Ελλάδος.

Εφημερίδα Μεδεών Η Κατούνα. Έκδοση του Συλλόγου Κατουνιωτών «Φίλιππος ο

Ακαρνάν», Αρ.φύλλου 19, Μάρτιος-Απρίλιος 2005.

Καταγόμενος από τη μεγάλη σουλιώτικη οικογένεια των Βλαχογιάννηδων, γεννήθηκε στη Ναύπακτο το 1867. Εμπνεόμενος από την αγάπη του για ό,τι ελληνικό, θα επιδιώξει να λάβει ανώτατη μόρφωση γραφόμενος στη Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών. Λόγω, όμως, της άσχημης οικονομικής του κατάστασης δεν θα κατορθώσει να ολοκληρώσει τις σπουδές του^. καταγινόμενος, ως μέσο βιοπορισμού, με την προγύμναση μαθητών, τη διόρθωση κειμένων κ.ά. Συνεργάζεται ,παράλληλα, με εφημερίδες και περιοδικά, όπου δημοσιεύει ποιήματα, διηγήματα και πρωτόλειες ιστορικές πραγματείες του με το φιλολογικό ψευδώνυμο Γιάννης Επαχτίτης. Το 1908 θα εκδώσει το περιοδικό «Προπύλαια». Η ενδελεχής, όμως, και μοναδική ως προς το ερευνητικό της βάθος προσπάθεια ιστορικής ανάδειξης των αγνώστων και σκοτεινών, έως τότε, περιόδων τής Τουρκοκρατίας και της Εθνεγερσίας τού 1821, υπήρξε το κολοσσιαίο έργο με το οποίο όχι μόνο καθιερώθηκε στα ελληνικά γράμματα, αλλά και προσέφερε μοναδική υπηρεσία αυτογνωσίας στην πατρίδα του. Αποδύεται σε έναν πολύμοχθο και χρονοβόρο αγώνα συγκέντρωσης πηγών και ανερεύνητου υλικού, περιλαμβάνοντας στην έρευνά ακόμη και μπακάλικα, υπόγεια, αποθήκες, παλιά τυπογραφεία, μάντρες κ.ά. Το απροσμέτρητης αξίας, σε περιεχόμενο και όγκο, υλικό που θα συναχθεί, θα επιτρέψει να φωτιστούν με περισσότερη αντικειμενικότητα και μετριοπάθεια αμφίσημα πρόσωπα και γεγονότα τής νεώτερης ελληνικής ιστορίας. Ο ίδιος θα ιδρύσει και θα οργανώσει τα «Ιστορικά Αρχεία τού Κράτους», εμπλουτίζοντάς τα με σπάνια έγγραφα από την Επανάσταση του 1821. Αυτός ο ακατάβλητος ιστοριοδίφης, ο σεμνός και αδιάφορος προς κάθε τιμητική διάκριση θα πεθάνει στην Αθήνα το 1945, αφήνοντας μισοτελειωμένη τη βιογραφία τού «Καραϊσκάκη». Έργα του υπήρξαν: «Ιστορίες τού Γιάννου Επαχτίτη» 1893 ( διηγήματα ) . «Ο θάνατος του Ανδρούτσου»  1896. «Αρχεία νεωτέρας Ελληνικής Ιστορίας» Αθηναϊκόν αρχείον,  τομ.Α', 1901. «Η βιογραφία του στρατηγού Γεωργίου Καραϊσκάκη , υπό του ιδιαιτέρου Γραμματέως του Δ. Αινιάνος» 1903. «Αρχεία του στρατηγού Ιωάννου Μακρυγιάννη , τομ. Α' -Β'»  1907. «Χιακόν Αρχείον, τομ. Α' -Ε'»  1910 - 1924. «Η πεταλούδα» (διήγημα) 1920. «Τα ανέκδοτα του Καραϊσκάκη και του Κολοκοτρώνη» 1922. «Του χάρου ο χαλασμός» 1923. «Σπυρομίλιου .Απομνημονεύματα της δευτέρας  πολιορκίας του Μεσολογγίου» 1926. «Ιστορική ανθολογία .Ανέκδοτα , γνωμικά , περίεργα, αστεία εκ του βίου διασήμων Ελλήνων 1830 - 1864» 1927. «Μεγάλα χρόνια»  1930        ( διηγήματα ). «Κλέφτες του Μοριά» 1935.κ.ά.

ΠΗΓΕΣ

Αιτωλοακαρνανική και Ευρυτανική Εγκυκλοπαίδεια, τ.2^ος. Εκδότης-Διευθυντής

Συντάξεως: Ιωάννης Ν. Κουφός.

Καραντώνης Αντρέας: Νεοελληνική Λογοτεχνία. Φυσιογνωμίες. Τόμος Πρώτος.

Εκδόσεις Δημ.Ν.Παπαδήμα, Αθήνα 1977.

Καραντώνης Αντρέας: Φυσιογνωμίες. Σειρά δεύτερη. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας»,

Αθήνα 1960.

Ανθολογία Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών. Ποιητές-Πεζογράφοι 1821-2002. Ένωση

Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών, Αθήνα 2002.

Η Αιτωλοακαρνανία στα Γράμματα και στις Τέχνες τον 20^ο αιώνα (Ποίηση-

Πεζογραφία-Δοκίμιο-Εικαστικά-Λαογραφία). Ένωση Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών (Ε.Α.Λ), Αθήνα 2004.

Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Πρόσωπα-Έργα-Ρεύματα-Όροι. Εκδόσεις

Πατάκη, Αθήνα 2008.

Γιάννης Βλαχογιάννης. Α' Συμπόσιο Ναυπακτιακής Λογοτεχνίας. Ναύπακτος 18-19-

20 Νοεμβρίου 1994. Ναυπακτιακά Ζ. Εταιρεία Ναυπακτιακών Μελετών. Αθήνα 1995.

Μνήμη Γιάννη Βλαχογιάννη. 2^ο Δημοτικό Σχολείο Ναυπάκτου «Γιάννης

Βλαχογιάννης-Επαχτίτης». Ανατύπωση-Ναύπακτος 2005

Βαρδακουλάς Δημ. Γιάννης: Ευεργέτες και Δωρητές στη Ναύπακτο.

Παπαχαραλάμπειος Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ναυπάκτου.

Μαθητεία: Βιογραφίες Νεοελλήνων Λογοτεχνών. Εκδόσεις Γιάννη Ρίζου.

Τσάκος Ι. Γιώργος: Ιστορικές Αναφορές στο Δήμο Ναυπάκτου. Αθήνα 2006.

Γερολυμάτος Σπ.Γεράσιμος: Αγρίνιο.Δρόμοι που γράφουν ιστορία. Εκδόσεις

Δ.Μπακής, Αγρίνιο 2004.

Ναυπακτιακά ΙΒ' (2001). Λόγιοι και Λογογράφοι Ναυπακτίας. Δ' Συμπόσιο

Ναυπακτιακής Λογοτεχνίας. Ναύπακτος 20-21 Οκτωβρίου 2000. Εταιρεία Ναυπακτιακών Μελετών, Αθήνα 2003.

Χρονικό του 20^ου αιώνα. Εκδόσεις Δομική.