ΠΑΛΑΜΑΣ ΚΩΣΤΗΣ 1859-1943 ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ - ΠΟΙΗΤΗΣ

Ποιητής και λογογράφος, ο κατ' άλλους και πατριάρχης τής νεώτερης ελληνικής ποίησης. Γεννήθηκε στην Πάτρα από γονείς Μεσολογγίτες. Ο πατέρας του, Μιχαήλ Παλαμάς, ήταν δικαστικός και επιθυμούσε να ακολουθήσει και ο γιος του τον νομικό κλάδο. Επτάχρονος, όμως, ακόμη ο ποιητής θα χάσει και τους δύο γονείς του. Φεύγει από την Πάτρα και πηγαίνει στο Μεσολόγγι, όπου τίθεται υπό την προστασία τού θείου του Δημητρίου Παλαμά, εκπαιδευτικού και συγγραφέα. Η προσεγμένη ανατροφή και η άρτια μόρφωση που θα λάβει, θα συνδυαστούν μέσα του με την απαράμιλλη ιστορικότητα της πόλης των ελεύθερων πολιορκημένων, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη τής τόσο    διάχυτης στα έργα του πατριδολατρίας. Τελειώνοντας το Γυμνάσιο θα μεταβεί στην Αθήνα-1875-όπου θα γραφτεί στη Νομική Σχολή^. δεν θα ολοκληρώσει, όμως, τις σπουδές του. Ρίχτηκε ολόψυχα στην ποίηση, στη μούσα με την οποία εξέφραζε τις κατάβαθες αναταράξεις τής καρδιάς του. Το 1879  διορίστηκε γενικός γραμματέας στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών, όπου εργάστηκε μέχρι το 1929, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε. Βραβεύτηκε με το «Αριστείον Γραμμάτων». Στα 1926 γίνεται μέλος τής ακαδημίας  Αθηνών, και πρόεδρός της στα 1930. Ο θάνατός του στις 27 Φεβρουαρίου 1943 ,εν μέσω τής γερμανικής κατοχής, υπήρξε ένα αγγελτήριο ελευθερίας. Η νεκρική πομπή προς το Α΄ νεκροταφείο απέκτησε τον παλλαϊκό συμβολισμό διαμαρτυρίας ενάντια στον κατακτητή. Ένας ολόκληρος λαός βαστούσε και βαστιόταν από το φέρετρο του μεγάλου εθνικού ποιητή, εμπνέοντας στον Α. Σικελιανό τους στίχους εκείνους αντίστασης, με τους οποίους, αποχαιρετώντας τον ποιητή, ανακαλούσε τις ιδέες εθνικής συνειδητοποίησης και εγρήγορσης τον οποίων ο Παλαμάς υπήρξε φορέας ανάδειξης.

          Τα αρχικά του ποιητικά σκιρτήματα ο Παλαμάς θα τα νιώσει στην ηλικία των εννέα του χρόνων. Το 1886 τυπώνει την πρώτη ποιητική του συλλογή «Τα Τραγούδια τής Πατρίδος μου». Στα ποιήματα αυτά ο Παλαμάς προσπαθεί να εμπεδώσει μια αισθητική γραφής στη δημοτική. Βρίσκεται, ακόμη, σε ένα πειραματικό στάδιο κατανόησης των λειτουργιών τής γλώσσας αυτής^. εντούτοις, εκείνο που αξίζει να προσέξουμε είναι η προσπάθειά του να ενοποιήσει τον ελληνικό κόσμο, εντάσσοντας στους στίχους του στοιχεία αρχαία, βυζαντινά, κάποιες επιδράσεις τής επτανησιακής και αθηναϊκής σχολής και, κυρίως, αναφορές από το δημοτικό τραγούδι. Το 1889, ο «Ύμνος τής Αθηνάς» βραβεύεται στον Φιλαδέλφειο ποιητικό διαγωνισμό^. το έργο είναι γραμμένο σε δεκαπεντασύλλαβο στίχο και διακρίνεται για τη μεγαλοπρέπεια του λόγου. Ακολουθεί η ποιητική συλλογή «Τα μάτια τής ψυχής μου», 1892, τίτλος παρμένος από το Σολωμό και ενδεικτικός της προσπάθειάς του να τονίσει την ενότητα του ελληνικού πνεύματος^. στον πρόλογό της ο Παλαμάς αναφέρεται στη θέση τού ποιητή και της ποίησης μέσα στη ζωή, και ονομάζει εθνική γλώσσα τη δημοτική. Το 1895 τυπώνει τις «Πατρίδες», μια σειρά από ωραία παρνασσιακά ποιήματα. Το 1897 ο Παλαμάς περνάει από τον παρνασσισμό στο συμβολισμό με τη μικρή ποιητική του συλλογή «Ίαμβοι και ανάπαιστοι», τίτλος που υποδηλώνει την προσήλωσή του στα μορφολογικά σχήματα.  Ο θάνατος του μικρού του γιου Άλκη,το 1898, συντρίβει την πατρική καρδιά του. Γράφει, εν είδει κατευοδίου, τον ποιητικό θρήνο « Ο Τάφος», όπου αναφέρονται οι τελευταίες φροντίδες που γίνονται στο σώμα τού λατρευτού παιδιού, ενώ ο Χάρος παρουσιάζεται με τα χαρακτηριστικά τής ειδωλολατρικής παράδοσης. Το 1900 ανατυπώθηκε το μεγάλο ποίημά του «Οι χαιρετισμοί τής Ηλιογέννητης», που, ως σύμβολο ηθικής και πνευματικής ωραιότητας, προμηνύει τις μελλοντικές μεγάλες συνθέσεις του Παλαμά, τις οποίες θα δονεί ο εθνικός παλμός. το 1904, με την κυκλοφορία τής συλλογής « Η Ασάλευτη Ζωή», κλείνει ο πρώτος κύκλος του παλαμικού έργου. Ο καινούργιος αιώνας ανοίγει μία νέα φάση δημιουργίας για τον Παλαμά, έντονα επηρεασμένη  από τα μεγάλα ζητήματα τής εποχής: το γλωσσικό, η Μεγάλη Ιδέα, η μικρασιατική τραγωδία. Ο «Δωδεκάλογος του Γύφτου»,1907, και η «Φλογέρα του Βασιλιά», 1910, αποτελούν τους δύο επικολυρικούς βραχίονες με τους οποίους ο ποιητής επιχειρεί να εκφράσει και να θεμελιώσει τους εθνικούς πόθους τού Ελληνισμού. Άκρατος ελληνοκεντρισμός διαπνέει τις δύο συνθέσεις, προβάλλοντας την αναγκαιότητα να στηριχθεί η αναγέννηση της πατρίδας στην αρχαία παράδοση και την επιστήμη. Υπάρχει, επιπλέον, διάχυτο ένα πνεύμα βεβαιότητας για το μέλλον τής Ελλάδας και την πραγμάτωση των οραμάτων τής φυλής (Μεγάλη Ιδέα). Παράλληλα με τις δύο μεγάλες συνθέσεις του, ο Παλαμάς γράφει αρκετά μικρότερα ποιήματα, που, ξέχειλα από την τρυφερότητα των παιδικών αναμνήσεων, συγκεντρώνονται στις συλλογές «Οι Καημοί της Λιμνοθάλασσας», και «Η Πολιτεία και η Μοναξιά». Κατοπινές του συλλογές υπήρξαν: οι «Βωμοί», τα «Παράκαιρα»,1918, τα «Δεκατετράστιχα»,1919, οι «Πεντασύλλαβοι»,1925, τα «παθητικά κρυφομιλήματα»,1925, οι «Λύκοι»,1925 , «δυο λουλούδια απ' τα ξένα», «Δειλοί και σκληροί στίχοι»,1928, «Ο κύκλος των τετράστιχων»,1929, «Περάσματα και χαιρετισμοί»,1931, «Βραδινή φωτιά»,1944.κ.ά. Από τα πεζά του έργα αξίζει να αναφερθούν τα διηγήματα «Ο Θάνατος του Παλικαριού»,1901, και «Διηγήματα»,1920, το μόνο του θεατρικό «Η Τρισεύγενη»,1903 ,και τα κριτικά μελετήματα «Τα Πρώτα Κριτικά»,1913, και «Πεζοί Δρόμοι»,τόμοι 3, 1928- 1934.

ΠΗΓΕΣ

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους: Σύγχρονος Ελληνισμός από το 1941 ως το τέλος του

αιώνα, τ.ΙΣΤ. Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 2000.

Κωστής Παλαμάς-Ελλάς και Μεσολόγγι. Εκδόσεις Καστανιώτη & Διάττων, Αθήνα

2003.

Καραντώνης Αντρέας: Νεοελληνική Λογοτεχνία. Φυσιογνωμίες. Τόμος Πρώτος.

Εκδόσεις Δημ.Ν.Παπαδήμα, Αθήνα 1977.

Καραντώνης Αντρέας: Φυσιογνωμίες. Σειρά δεύτερη. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας»,

Αθήνα 1960.

Κώνστας Κ.Σ.: Άπαντα. Όσα βρέθηκαν, τ.6^ος. Φιλολογικά Κείμενα Δημοσιευμένα: Απο

1 Μαρτίου 1968 Ως 31 Οκτωβρίου 1978. Επιμέλεια Θ.Μ.Πολίτης. Εκδόσεις Μαυρίδης, Αθήνα 1994.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους: Νεώτερος Ελληνισμός από 1913 ως 1941, τ.ΙΕ.

Εκδοτική Αθηνών, Αθήναι 1978.

Ανθολογία Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών. Ποιητές-Πεζογράφοι 1821-2002. Ένωση

Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών, Αθήνα 2002.

Η Αιτωλοακαρνανία στη Νεοελληνική Λογοτεχνία. Πρακτικά Λογοτεχνικού

Συνεδρίου (Μεσολόγγι 5-7 Νοεμβρίου 2004). Αιτωλική Πολιτιστική Εταιρεία (ΑΙ.ΠΟ.Ε), Αθήνα 2005.

Η Αιτωλοακαρνανία στα Γράμματα και στις Τέχνες τον 20^ο αιώνα (Ποίηση-

Πεζογραφία-Δοκίμιο-Εικαστικά-Λαογραφία). Ένωση Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών (Ε.Α.Λ), Αθήνα 2004.

Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Πρόσωπα-Έργα-Ρεύματα-Όροι. Εκδόσεις

Πατάκη, Αθήνα 2008.

Μαθητεία: Βιογραφίες Νεοελλήνων Λογοτεχνών. Εκδόσεις Γιάννη Ρίζου.

Πρόσωπα του 20^ου αιώνα. Έλληνες που σημάδεψαν τον 20^ο αιώνα. Συντονισμός-

Επιμέλεια Βασίλης Παναγιωτόπουλος. ΤΑ ΝΕΑ, Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, Αθήνα 2000.

Χρονικό του 20^ου αιώνα. Εκδόσεις Δομική.

Παρουσία. Επιθεώρηση Λόγου και Τέχνης. Τριμηνιαία Έκδοση της Ένωσης

Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών, τ.6, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1998.

Παρουσία. Επιθεώρηση Λόγου και Τέχνης. Τριμηνιαία Έκδοση της Ένωσης

Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών, τ.26, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2003.

Παρουσία. Επιθεώρηση Λόγου και Τέχνης. Τριμηνιαία Έκδοση της Ένωσης

Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών, τ.27, Ιανουάριος-Μάρτιος 2004.

Παρουσία. Επιθεώρηση Λόγου και Τέχνης. Τριμηνιαία Έκδοση της Ένωσης

Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών, τ.38, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2006.

Ρίζα Αγρινιωτών. Περιοδική Έκδοση του «Συλλόγου των εν Αθήναις Αγρινιωτών»,

τ.15, Νοέμβριος 1993.

Ρίζα Αγρινιωτών. Περιοδική Έκδοση του «Συλλόγου των εν Αθήναις Αγρινιωτών»,

τ.51, Δεκέμβριος 2003.

Ρίζα Αγρινιωτών. Περιοδική Έκδοση του «Συλλόγου των εν Αθήναις Αγρινιωτών»,

τ.54, Σεπτέμβριος 2004.

Τα Αιτωλικά. Περιοδική Έκδοση της Αιτωλικής Πολιτιστικής Εταιρείας (ΑΙ.ΠΟ.Ε.),

τ.2^ο, Αθήνα Ιανουάριος-Ιούνιος 2004.

Τα Αιτωλικά. Περιοδική Έκδοση της Αιτωλικής Πολιτιστικής Εταιρείας (ΑΙ.ΠΟ.Ε.),

τ.7^ο, Αθήνα Ιούλιος-Δεκέμβριος 2006.

Τα Αιτωλικά. Περιοδική Έκδοση της Αιτωλικής Πολιτιστικής Εταιρείας (ΑΙ.ΠΟ.Ε.),

τ.8^ο, Αθήνα Ιανουάριος-Ιούνιος 2007.

Τα Αιτωλικά. Περιοδική Έκδοση της Αιτωλικής Πολιτιστικής Εταιρείας (ΑΙ.ΠΟ.Ε.),

τ.10^ο, Αθήνα Ιανουάριος-Ιούνιος 2008.

Ρουμελιώτικη Εστία. Διμηνιαία Έκδοση του Πνευματικού Κέντρου Ρουμελιωτών,