ΘΑΝΑΣΟΥΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ ΔΑΝΙΗΛ) 1860-1948

Κατά κόσμο Δημήτριος Θανασούλης, γεννήθηκε στην Περίστα το 1860. Από μικρός ακολούθησε τα μεγαλύτερα αδέλφια του στα ελεύθερα και σκλαβωμένα χωριά τής Ελλάδας, όπου εξασκούσανε το επάγγελμα του μικροπωλητή. Με τα χρήματα που κέρδισε από το εμπόριο, όταν γύρισε στο χωριό αγόρασε ρουμάνια και χωράφια. Το 1880 αγόρασε ένα μεγάλο ρουμάνι πάνω από το χωριό κοντά στη θέση Πυργούλης, και λίγα χρόνια αργότερα αγόρασε δίπλα από το ρουμάνι μια μεγάλη λάκα από τον Κωστάκη Μπαράκο. Στα 1890 παντρεύτηκε με την Κοντύλω Ράπτη. Απέκτησε τρεις κόρες και έναν γιο. Μετά τους γάμους του έμεινε μόνιμα στο χωριό και δημιούργησε ένα παντοπωλείο δίπλα από το πατρικό του σπίτι. Ευτυχισμένος, απέκτησε καλή φήμη ως ιδανικός σύζυγος, στοργικός πατέρας και επιτυχημένος έμπορος. Αλλά η ευτυχία αυτή δεν θα κρατούσε για πολλά χρόνια. Μετά το 1905 μάστιζαν συχνά τον τόπο θανατηφόρες επιδημίες, έτσι ο Δημήτριος έχασε τρία από τα προσφιλή τού πρόσωπα: την αγαπημένη του γυναίκα, τον μοναχογιό του, Ηλία και την μικρότερη κόρη του, Ιωάννα. Ύστερα από τα χτυπήματα αυτά τής μοίρας, δεν είχε πια διάθεση για το εμπόριο. Αφού πάντρεψε τις δύο θυγατέρες του, Βασιλική και Αθηνά, πήρε την απόφαση να γίνει καλόγερος. Οι λόγοι που τον οδήγησαν να εγκαταλείψει τα εγκόσμια έγιναν γνωστοί στον τότε Μητροπολίτη Ναυπακτίας και Ευρυτανίας Αμβρόσιο, και χωρίς κανένα δισταγμό, τον Ιούνιο του 1910, τον χειροτόνησε καλόγερο με το θρησκευτικό όνομα Δανιήλ Μοναχός. Επιστρέφοντας στην Περίστα, ανέβηκε στο ρουμάνι και ανάμεσα στα πουρνάρια έχτισε το κελί του. Λίγα βήματα πιο κάτω έχτισε μία νέα, ευρύχωρη εκκλησία, τον Προφήτη Ηλία. Με χρήματά του και με δωρεές των Περιστιάνων της Αμερικής οικοδόμησε το ξωκλήσι τής Αγίας Σωτήρας και έναν ευρύχωρο Ξενώνα. Εκεί εύρισκαν καταφύγιο και δωρεάν φιλοξενία οι στρατοκόποι, όταν οι βροχές και οι χιονοθύελλες δεν τους επέτρεπαν να συνεχίσουν τον δρόμο τους . Με το πέρασμα των χρόνων, το θεάρεστο έργο του έγινε γνωστό, όχι μόνον στα γύρω χωριά, αλλά και σε ολόκληρη την Αιτωλοακαρνανία και στους γειτονικούς νομούς τής Ρούμελης. Κάθε χρόνο στις 20 Ιουλίου, ημέρα του Προφήτη Ηλία, και στις 6 Αυγούστου, ημέρα της Μεταμόρφωσης Του Σωτήρα, φάλαγγες ατελείωτες από πιστούς ξεκινούσαν βράδυ από τα γειτονικά και απομακρυσμένα χωριά ,για να φθάσουν με τα χαράματα στα ξωκλήσια τού Δανιήλ.
Πολλοί ήταν εκείνοι που πήγαιναν να βοηθήσουν τον καλόγερο στη μεγάλη του προσπάθεια να συντηρεί και να μεγαλώνει τον Ξενώνα, ο οποίος, ώσπου να ανέβει το αυτοκίνητο στα βουνά της Ναυπακτίας, έσωσε εκατοντάδες διαβάτες από βέβαιο θάνατο. Ο Δανιήλ έζησε σε βαθύτατο γήρας και, όντας ακμαίος, θα ζούσε για πολλά ακόμη χρόνια. Ένα αδέσποτο, όμως, βλήμα όλμου τού Ελληνικού Στρατού, που κυνηγούσε  κομουνιστές στις πλαγιές τής Περίστας, τον χτύπησε θανάσιμα. Πέθανε λίγες ώρες αργότερα, στις 8 Νοεμβρίου 1948.