ΖΥΓΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΙΝΟΤΑΡΧΗΣ

Από την Κεχρινιά. Από την αρχή του Αγώνα συγκεντρώνοντας 20 άνδρες πολέμησε γενναία, λαμβάνοντας μέρος στις μάχες Άρτας, Μακρυνόρους, Αγρινίου, Καρπενησίου, Πειραιά, Φαλήρου, Αράχοβας, καθώς και στην υπεράσπιση του Μεσολογγίου. Διετέλεσε υπό τις οδηγίες των οπλαρχηγών Αναγν. Καραγιάννη, Ιωάννη Ράγκου, Ανδρέα Ίσκου, Μάρκου Μπότσαρη, Ν. Ζέρβα, Καραϊσκάκη και Γαρδικιώτη Γρίβα. Ετιμήθη με τον βαθμό τού πεντηκοντάρχη.

 ΠΗΓΕΣ

Από τους Αμοργιανούς. Πολέμησε στις μάχες Άρτας, Πλάκας, Μακρυνόρους και στις πολιορκίες τού Μεσολογγίου και τού Αιτωλικού, όπου υπέστη ανήκεστο τραύμα στον δεξιό του βραχίονα.

ΠΗΓΕΣ

Από το Σακαρέτσι(Περδικάκι). Δράξας τα όπλα  από την έναρξη του Αγώνα και έχοντας υπό τις οδηγίες πολλούς άνδρες, έλαβε μέρος σε πολλές μάχες. Προβιβάστηκε στον βαθμό του αντιστράτηγου και ως τέτοιος παρευρέθη στη μεγάλη πολιορκία τού Μεσολογγίου όπου φονεύθη κατά τη δραματική εκείνη έξοδο.

 ΠΗΓΕΣ

Τέλωνας Χαρ.Νικόλαος: Οι Πρόμαχοι της Πατρίδος. Βαλτινοί Αγωνιστές του '21.

Έκδοση: Ιεραποστολικού Συλλόγου Αμφιλοχίας «Ο Κυρηναίος», Αμφιλοχία 2004.

Τσατσάνης Μιλ. Γεώργιος: Δυτικορουμελιώτες Αγωνιστές του 1821, τ.1. Εκδόσεις

Βεργίνα, Αθήνα 2005.

Φιλολογικό ψευδώνυμο του λογοτέχνη Δημήτρη Δημητριάδη. Γεννήθηκε στο Μεσολόγγι το 1886, καταγόμενος από την πλευρά τής μητέρας του από την οικογένεια Δροσίνη, η οποία συγγένευε με την οικογένεια Παλαμά. Μετά τις νομικές του σπουδές στην Αθήνα, όπου αναγορεύθηκε  σε διδάκτορα, άσκησε το επάγγελμα του συμβολαιογράφου. Από νέος ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία^. ως στενός, μάλιστα, συνεργάτης τού φιλολογικού περιοδικού «Νουμάς» αγωνίστηκε με θέρμη για την επικράτηση της δημοτικής. Έδρασε, επίσης,  μέσω των περιοδικών «Γράμματα», «Νέα Εστία» κ.α. Συνεργάστηκε στο «Ημερολόγιο τής Μεγάλης Ελλάδος» τού Δροσίνη, ενώ δίδαξε ιστορία τής νεοελληνικής λογοτεχνίας στη σχολή ελευθέρων σπουδών τού "Ασκραίου". Ασχολήθηκε με όλα τα είδη τού λόγου, και ιδίως με την ποίηση- αναδεικνυόμενος σε δεξιοτέχνη τού στίχου. Συγκερνώντας το λαϊκό πνεύμα τής δημοτικής παράδοσης με τη νεορομαντική λυρικότητα, καταπιάνεται με την απόδοση ενός κόσμου εμπνευσμένου από τη ζωή και τις αγωνίες των απλών ανθρώπων, ενός κόσμου τόσο ζωντανού όσο η αναπόληση ενός ονείρου. Δεν δίστασε, μάλιστα, να γίνει και ο ίδιος φορέας προοδευτικών ιδεών, εντασσόμενος στον χώρο τού σοσιαλισμού. Στο πλούσιο ανθολόγιο των έργων του ανήκουν η συλλογή μελετών «Φαντασία και Ποίηση» 1935^. οι ποιητικές συλλογές «Τα τραγούδια του Απρίλη» 1919, «Ύμνοι» 1921, «Στο γύρισμα της ρίμας» 1925, «Λυρικά χρώματα» 1930, «Τετράμετρα» 1953^. το μυθιστόρημα «η πολιορκία μιας ζωής» κ.ά.

 ΠΗΓΕΣ

Από τη Στάνου. Υπηρέτησε υπό τους Ανδρέα Ίσκο και Αναγνώστη Καραγιάννη σε όλες τις μάχες που βρέθηκαν οι οπλαρχηγοί αυτοί, απ' αρχής μέχρι τέλους τού Αγώνα.

Από τους Χαλκιοπούλους. Για τις υπηρεσίες του στον εθνικό σκοπό διορίστηκε, τον Σεπτέμβριο του 1825, από την Προσωρινή Διοίκηση τής Ελλάδος ταξίαρχος. Στις 13 Μαΐου 1828 του δόθηκε, επιπλέον, το αργυρούν παράσημο του Αγώνα, ως αναγνώριση της προσφοράς του.

 ΠΗΓΕΣ

Αιτωλοακαρνανική και Ευρυτανική Εγκυκλοπαίδεια, τ.2^ος. Εκδότης-Διευθυντής

Συντάξεως: Ιωάννης Ν. Κουφός.

Τέλωνας Χαρ.Νικόλαος: Οι Πρόμαχοι της Πατρίδος. Βαλτινοί Αγωνιστές του '21.

Έκδοση: Ιεραποστολικού Συλλόγου Αμφιλοχίας «Ο Κυρηναίος», Αμφιλοχία 2004.

Τσατσάνης Μιλ. Γεώργιος: Δυτικορουμελιώτες Αγωνιστές του 1821, τ.1. Εκδόσεις

Βεργίνα, Αθήνα 2005.

Καρακώστα-Αηδόνη Αλεξάνδρα: Κλέφτες και αρματολοί του ορεινού Βάλτου. Η

δράση και η προσφορά τους. Αγρίνιο 2004.

Κολόμβας Αθ. Νικόλαος: Μεσολόγγι (1821-1829). Οι αθάνατοι πρόμαχοι. Εκδοτική

Άλφα, Αθήνα 1998.

Παρουσία. Επιθεώρηση Λόγου και Τέχνης. Τριμηνιαία Έκδοση της Ένωσης

Αιτωλοακαρνάνων Λογοτεχνών, τ.28, Απρίλιος-Ιούνιος 2004.

Από την Αρειάδα. Υπηρέτησε την πατρίδα απ' αρχής μέχρι τέλους τού Αγώνα υπό τις διαταγές των στρατηγών Ιωάννη Ράγκου και Ανδρέα Ίσκου.

ΠΗΓΕΣ

Άγγλος λυρικός ποιητής και φιλέλληνας. Αποδέχτηκε την πρόταση του Φιλελληνικού Κομιτάτου τού Λονδίνου να γίνει εκπρόσωπός του στην Ελλάδα, φόρτωσε το μπρίκι «Ηρακλής» με όπλα, τρόφιμα και φαρμακευτικό υλικό και έφτασε στο Αργοστόλι τον Αύγουστο του 1823. Παρέμεινε για πέντε μήνες στο χωριό Μεταξάτα και τον Ιανουάριο του 1824 πήγε στο Μεσολόγγι. Εκεί έγινε δεκτός με ενθουσιασμό από όλους τους Έλληνες και η παρουσία του τροφοδότησε ευεργετικά το φιλελληνικό κίνημα. Επιχείρησε να οχυρώσει το Μεσολόγγι και να δημιουργήσει πυρήνα πυροβολικού.  Συγκρότησε σώμα Σουλιωτών με το οποίο σχεδίαζε την κατάληψη της Ναυπάκτου, η απειθαρχία όμως που εκδηλώθηκε οδήγησε στη ματαίωση της επιχείρησης. Διορίστηκε συνταγματάρχης πυροβολικού και του απονεμήθηκε η ιδιότητα του Έλληνα πολίτη. Οι Μεσολογγίτες τον ανακήρυξαν πολίτη και ευεργέτη τής πόλης τους και το Φιλελληνικό Κομιτάτο τον εξέλεξε μέλος τής επιτροπής για τη διαχείριση του πρώτου δανείου. Τα προβλήματα συνεννόησης με τους ντόπιους τού προξενούσαν απογοήτευση, που, σε συνδυασμό με το άσχημο κλίμα της περιοχής, επιδείνωσαν την ήδη κλονισμένη υγεία του. Στα μέσα Φεβρουαρίου 1824 αρρώστησε από ελονοσία και πέθανε στις 19 Απριλίου.

Ένας από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς παράγοντες στην περιοχή τού Βραχωρίου και ολόκληρης της δυτ. Ρούμελη, κατά την περίοδο προ και κατά τη διάρκεια της Επανάστασης. Γεννήθηκε το 1787. Ήταν ο οπλαρχηγός τού αρματολικιού τού Βλοχού κατά την έκρηξη της επαναστάσεως και διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο στην απελευθέρωση του Βραχωρίου. Από νωρίς τράπηκε με τον Τσόγκα στον αρματολισμό, εγκαταλείποντας τα Ιωάννινα και την αυλή τού Αλή - πασά. Στην αρχή, έδρασε στην περιοχή τής Παραμυθιάς. Με το μεγάλο διωγμό των αρματολών (1806 - 1808), κατέφυγε με τα αδέρφια του, Δημήτριο και Κων/νο, στα Επτάνησα, όπου κατατάχτηκε στα εθελοντικά αγγλικά τάγματα. Έλαβε μέρος στην άλωση της Λευκάδας (1810) και στην εκστρατεία κατά του Ναπολέοντος στη Γένοβα και στη Σικελία. Αργότερα, μυήθηκε από τον αδερφό του, Δημήτριο, στη Φιλική Εταιρεία. Για τους σκοπούς αυτής πέρασε στην Πρέβεζα. Εκεί καταγγέλθηκε στον Αλή - πασά, που μόλις κατόρθωσε να τον πείσει για την αθωότητα του και να τον αφήσει ελεύθερο. Για υποθέσεις τής Φιλικής Εταιρείας έφθασε έως την Κων/πολη, όπου, όμως, τον κατέδωσαν και διασώθηκε μόνο χάρις στην επέμβαση του Άγγλου πρεσβευτή Στάνγκφορδ, επειδή είχε υπηρετήσει ως αξιωματικός στα εθελοντικά τάγματα της Επτανήσου. Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, τού παραχώρησε ο Αλή - πασάς  το αρματολίκι τού Βλοχού. Στην πολιορκία και την απελευθέρωση του Βραχωρίου και Ζαπαντίου πολέμησε παλληκαρήσια. Στην ατυχή μάχη τού Πέτα είχε διακριθεί επικεφαλής μεγάλης δυνάμεως Βραχωριτών. Ο Μαυροκορδάτος διείδε την αξία του, τον προσεταιρίστηκε κι από τον δεύτερο χρόνο τής Επαναστάσεως τον πήρε στο Μεσολόγγι, διορίζοντάς τον υπουργό Πολέμου. Το 1827 ο Καποδίστριας τον τοποθέτησε γενικό επιθεωρητή τού στρατού τής δυτικής Στερεάς. Διορίστηκε, επίσης, υπουργός των Στρατιωτικών και αργότερα των Ναυτικών. Το 1854 έλαβε μέρος στη επανάσταση της Θεσσαλίας. Πέθανε το 1865, όντας υπασπιστής τού βασιλιά Γεωργίου Α΄.

 ΠΗΓΕΣ

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους: Η Ελληνική Επανάσταση, τ.ΙΒ. Εκδοτική Αθηνών,

Αθήναι 1975.

Αιτωλοακαρνανική και Ευρυτανική Εγκυκλοπαίδεια, τ.2^ος. Εκδότης-Διευθυντής

Συντάξεως: Ιωάννης Ν. Κουφός.

Παπαγεωργίου Π. Στέφανος: Από το Γένος στο Έθνος. Η Θεμελίωση του Ελληνικού

Κράτους 1821-1862. Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2005.

Θωμόπουλος Θεόδωρος: Το Αγρίνιο από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Αθήνα 1954.

Κόκκινος Α. Διονύσιος: Η Ελληνική Επανάστασις. Της Ακαδημίας Αθηνών. Τόμος

Πρώτος. Εκδοτικός Οίκος Μέλισσα, Αθήναι 1974.

Κολόμβας Νίκος: Αθανάσιος Ραζή-Κότσικας. Ο χαρισματικός Αρχηγός των

οπλοφόρων Μεσολογγιτών κατά την περίοδο της Εθνικής Παλιγγενεσίας (1821-1826). Διέξοδος. Κέντρο Λόγου & Τέχνης, Ιερή Πόλη Μεσολογγίου 2006.

Μήτσης Θ.Νίκος: Η Κωνωπίνα στην Επανάσταση του 1821. Έκδοση Σύλλογος

Κωνωπινιωτών Ξηρομέρου «Οι Δώδεκα Απόστολοι» με τη συμβολή του Δήμου Μεδεώνος, Αθήνα 2007.

Γούδας Αναστάσιος: Σουλιώτες και Ρουμελιώτες Καπεταναίοι του 1821. Εκδόσεις

Βεργίνα, Αθήνα 2004.

Γερολυμάτος Σπ.Γεράσιμος: Αγρίνιο.Δρόμοι που γράφουν ιστορία. Εκδόσεις

Δ.Μπακής, Αγρίνιο 2004.

Μίχου Αρτέμιου (Αγωνιστή του 1821): Απομνημονεύματα για την Β'πολιορκία του

Μεσολογγίου, Ευμορφόπουλου Διονύσιου (Αγωνιστή του 1821): Απομνημονεύματα. Κατάλογος Φιλελλήνων. Εκδόσεις Βεργίνα, Αθήνα 2005.

Διονυσάτος Γρ. Ιωάννης: Βραχώρι 11 Ιουνίου 1821. Οι Αθάνατοι Αγωνιστές. Αγρίνιο

2006.

Παλιούρα Μίρκα: Το Λεύκωμα του '21. Έκδοση Ελεύθερος Τύπος, Αθήνα 1996.

Φυτειώτικα Νέα. Τριμηνιαία Έκδοση του Συλλόγου Φυτειωτών «Το Λιγοβίτσι»,

Αρ.φύλλου 84, Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2005.